Sunucu Hizmetleri: Kurulum, Sanallaştırma ve Sürekli Bakım

Sunucu kurulum ve yönetim hizmeti nedir?

Sunucu, kurumunuzun dosyalarını, veri tabanlarını, ERP/muhasebe yazılımını, e-posta ve kimlik doğrulama servislerini çalıştıran, 7/24 açık kalması beklenen bilgisayardır. Sunucu kurulum hizmeti; doğru donanımın seçilmesi, işletim sistemi ve sanallaştırma katmanının kurulması, disk ve ağ yapılandırması, güvenlik sıkılaştırması, yedekleme ve izleme gibi işlerin bir bütün olarak planlanıp uygulanmasıdır. Sunucu yönetimi ise kurulumdan sonraki dönemde güncelleme, kapasite takibi, arıza müdahalesi ve periyodik bakımı kapsar.

Sahada en sık gördüğümüz sorunlar donanımın kendisinden çok planlamadan kaynaklanıyor: tek diskte çalışan ve RAID'i olmayan sunucular, aynı fiziksel kutunun içinde tutulan yedekler, yıllardır güncellenmemiş işletim sistemleri, dolmak üzere olan ama kimsenin fark etmediği diskler, kimin hangi yetkiyle bağlandığı bilinmeyen yönetici hesapları. Bu hizmet, tam olarak bu tür riskleri baştan engellemek için vardır.

Kimler için uygundur?

• İlk kez kendi sunucusunu kuracak ya da eski sunucusunu yenileyecek KOBİ'ler,
• Birden fazla fiziksel sunucuyu sanallaştırma ile konsolide etmek isteyen kurumlar,
• Veriyi kurum dışına çıkarmak istemeyen ya da mevzuat gereği kapalı ağda (on-premise) çalışmak zorunda olan kamu, sağlık ve eğitim kurumları,
• Sunucuları olan ama bunlarla düzenli ilgilenecek uzman personeli bulunmayan işletmeler.

Sunucu kurulumu nasıl yapılır? Süreç adımları

1. İhtiyaç analizi: Hangi uygulamalar çalışacak, kaç kullanıcı bağlanacak, veri ne kadar büyüyor, kesintiye ne kadar tahammül var? Mevcut sunucular varsa CPU, bellek, disk ve ağ kullanım verileri incelenir.
2. Mimari ve boyutlandırma: Fiziksel mi, sanal mı, hibrit mi? Tek sunucu mu, küme (cluster) mı? Depolama yerel disklerde mi, paylaşımlı bir depolama ünitesinde mi olacak? Önümüzdeki birkaç yılın büyümesi hesaba katılır.
3. Donanım ve lisans planı: Sunucu, disk, ağ kartı, güç kaynağı yedekliliği ve gereken yazılım lisansları listelenir. Lisans modelleri (çekirdek bazlı, kullanıcı bazlı, abonelik) kurumun durumuna göre karşılaştırılır.
4. Kurulum ve yapılandırma: RAID, işletim sistemi veya hipervizör, ağ (VLAN, bonding), sanal makineler, dizin hizmeti, dosya paylaşımları ve uygulama gereksinimleri kurulur.
5. Güvenlik sıkılaştırma: Gereksiz servisler kapatılır, yönetim erişimi ayrı ağa alınır, yetkiler en az ayrıcalık ilkesine göre verilir, güncelleme politikası belirlenir.
6. Yedekleme ve izleme: Yedekleme işleri, saklama süreleri ve geri yükleme testi yapılandırılır; disk, sıcaklık, servis ve kaynak kullanımı için alarmlar tanımlanır.
7. Taşıma ve devreye alma: Eski sunuculardaki veri ve uygulamalar planlı bir pencerede taşınır, kullanıcı testleri yapılır.
8. Dokümantasyon ve devir: IP planı, parolaların güvenli teslimi, yapılandırma notları ve bakım takvimi kuruma teslim edilir.

Sunucu hizmetleri kapsamı

Fiziksel sunucu kurulumu

Rack veya tower tipi sunucuların kabine montajı, yedekli güç ve ağ bağlantıları, uzaktan yönetim kartı (iLO, iDRAC, IPMI gibi) yapılandırması, RAID seviyesinin iş yüküne göre seçimi ve firmware güncellemeleri. Sunucu odasında UPS, iklimlendirme ve kablolama durumunu da değerlendiririz; gerekirse yapısal kablolama ve zayıf akım tarafını birlikte ele alırız.

Sanallaştırma ve sanal sunucu kurulumu

Tek bir güçlü donanım üzerinde birden çok sanal sunucu çalıştırmak, donanım ve enerji maliyetini düşürür, yedeklemeyi ve taşımayı kolaylaştırır. VMware vSphere, Microsoft Hyper-V ve Proxmox VE gibi yaygın platformlar arasından, lisans maliyeti, mevcut bilgi birikimi ve ihtiyaç duyulan özelliklere göre kuruma uygun olan seçilir. Lisans modellerindeki değişiklikler nedeniyle bir platformdan diğerine geçiş planlayan kurumlar için taşıma projeleri de yürütüyoruz.

Depolama tasarımı

Verinin nerede ve nasıl tutulacağı performansı da güvenliği de doğrudan etkiler. Yerel disk, NAS, SAN ya da yazılım tanımlı depolama seçenekleri karşılaştırılır; SSD ve HDD katmanları iş yüküne göre dağıtılır. Kapasite planı, büyüme hızı ve yedekleme alanı birlikte hesaplanır.

Yedekleme, izleme ve bakım

Yedekleme yalnızca "her gece bir kopya almak" değildir. En az bir kopyanın farklı ortamda ve farklı lokasyonda tutulduğu, belirli aralıklarla geri yükleme testi yapılan bir yapı kurarız. İzleme tarafında disk sağlığı, kapasite, servis durumları ve güncelleme eksikleri takip edilir. Planlı bakım pencerelerinde işletim sistemi ve firmware güncellemeleri yapılır. Kesinti senaryolarına karşı daha kapsamlı bir plan gerekiyorsa felaket kurtarma merkezi hizmetimizle birleştirilir.

Kapalı ağda (on-premise) kurulum

Bazı kurumlar verilerinin kendi binasından çıkmasını istemez ya da internete kapalı bir ağda çalışmak zorundadır. Bu durumda güncellemelerin nasıl yapılacağı, lisans aktivasyonu, zaman senkronizasyonu ve izleme gibi konular özel olarak planlanır. Kendi geliştirdiğimiz yazılımları da müşterilerimizin kendi sunucularına kurabildiğimiz için bu tür ortamlara aşinayız.

Dizin hizmetleri, dosya ve uygulama sunucuları

Active Directory veya benzeri dizin hizmetleri, grup ilkeleri, dosya paylaşımları ve yetki yapısı, yazdırma sunucuları, veri tabanı ve uygulama sunucuları kurulur. Linux tarafında web, veri tabanı ve konteyner tabanlı uygulama ortamları hazırlanır.

Sunucu altyapısında en sık yapılan hatalar

Yeni bir sunucu kurarken ya da var olanı devralırken ilk baktığımız noktalar, yıllar içinde pek çok kurumda tekrar eden hatalardan oluşuyor:

• RAID'i yedek sanmak: RAID bir diskin arızalanmasına karşı korur; yanlışlıkla silinen dosyaya, fidye yazılımına ya da sunucunun tamamen kaybına karşı korumaz. Yedek mutlaka ayrı bir ortamda olmalıdır.
• Yedeği aynı yerde tutmak: Yedek diski sunucunun yanında, aynı ağda ve aynı yetkilerle erişilebilir halde bırakmak, fidye yazılımının yedekleri de şifrelemesine yol açabilir.
• Geri yüklemeyi hiç denememek: Yedek işinin "başarılı" görünmesi, verinin geri dönebileceği anlamına gelmez. Düzenli geri yükleme testi şarttır.
• Herkesin yönetici olması: Ortak kullanılan yönetici hesapları ve gereğinden geniş yetkiler, hem güvenlik hem de denetim açısından risk oluşturur.
• Kapasiteyi takip etmemek: Disk dolduğunda veri tabanı durur, e-posta gelmez, yedek alınmaz. Basit bir izleme alarmı bu sorunu günler önceden haber verir.
• Destek süresi bitmiş yazılımlar: Üreticinin artık güvenlik güncellemesi yayımlamadığı işletim sistemleri, ağdaki en zayıf halkadır. Geçiş planı önceden yapılmalıdır.
• Belgesiz altyapı: Parolaların, IP planının ve yapılandırmanın tek bir kişinin hafızasında olması, o kişi ayrıldığında kurumu zor durumda bırakır.

Mevcut sunucularınızın yönetimini devralırken bu maddeleri içeren bir değerlendirme yapar, bulguları önceliğe göre sıralayıp size sunarız.

Kimler için? Kullanım senaryoları

• Muhasebe/ERP kullanan KOBİ: Tek sunucuda ERP, dosya paylaşımı ve dizin hizmeti; düzenli ve dışarıda kopyası tutulan yedek.
• Çok şubeli firmalar: Merkezde sanallaştırılmış sunucu altyapısı, şubelerin VPN ile bağlanması. Ağ tarafı için firewall hizmetlerimiz ile birlikte tasarlanır.
• Eğitim ve kamu kurumları: Kapalı ağda çalışan uygulama ve veri tabanı sunucuları, sıkı yetki yönetimi.
• Sağlık kuruluşları: Hasta verisi barındıran sistemlerde erişim kaydı, şifreleme ve yüksek erişilebilirlik.
• Yazılım kullanan her kurum: Kurumsal yazılımınızı kendi sunucunuzda çalıştırmak istiyorsanız, örneğin OMYS gibi ürünlerimizi kurum içi sunucuya kurarken altyapıyı da hazırlayabiliyoruz.

Kendi sunucunuz mu, bulut mu? Seçerken nelere dikkat edilmeli?

Sunucu kararı verirken ilk soru genellikle "kendi sunucumuzu mu alalım, buluttan mı kiralayalım?" olur. Doğru cevap iş yüküne, mevzuata, bütçe yapısına ve kurum içindeki teknik kapasiteye bağlıdır. Değerlendirmede şu sorular işe yarar:

• Veri kurum dışına çıkabilir mi? KVKK ve sektörel düzenlemeler açısından bir kısıt var mı?
• Uygulamalar internet kesildiğinde de çalışmak zorunda mı?
• Bütçe tek seferlik yatırım (CAPEX) mı, aylık gider (OPEX) olarak mı daha uygun?
• Sunucuyla düzenli ilgilenecek biri var mı, yoksa yönetimin de dışarıdan alınması mı gerekiyor?

Çoğu kurum için en mantıklı sonuç hibrit bir yapıdır: kritik ve hassas veriler kurum içinde, yedeklerin bir kopyası ve bazı dışa açık servisler bulutta. Tasarımı buna göre yapıyoruz. Bulutu tercih etseniz bile işletim sistemi güncellemeleri, yetki yönetimi ve yedeklerin düzenli kontrolü çoğu modelde sizin sorumluluğunuzda kalır; bu işleri de kapsama dahil edebiliriz.

Sunucu kurulum fiyatı nasıl belirlenir?

Hazır paket fiyatı yerine kapsama göre teklif hazırlıyoruz. Maliyeti belirleyen başlıca kalemler:

• Sunucu sayısı, donanım sınıfı ve depolama kapasitesi,
• Sanallaştırma platformu ve işletim sistemi/veri tabanı lisansları,
• Yüksek erişilebilirlik (küme) ihtiyacı,
• Taşınacak veri miktarı ve uygulama sayısı,
• Yedekleme altyapısı ve saklama süreleri,
• Kurulum sonrası yönetim kapsamı: çağrı bazlı destek mi, düzenli izleme ve bakım mı?

Mevcut donanımınız işinizi görüyorsa yeni sunucu almanızı önermeyiz; bazen doğru yapılandırma ve disk yükseltmesi yeterli olur.

Neden ASRİ TECH?

• Yazılımı da bilen altyapı ekibi: Kendi yazılımlarımızı geliştirip müşteri sunucularına kurduğumuz için uygulamanın sunucudan ne beklediğini biliyoruz.
• Platformdan bağımsız öneri: Kuruma uygun hipervizör, işletim sistemi ve depolama seçeneğini gerekçesiyle öneriyoruz.
• Bulut veya kendi sunucunuz: Kurum içi, bulut ve hibrit kurulumların hepsinde çalışıyoruz.
• Tek muhatap: Sunucu, ağ güvenliği, yedekleme, veri tabanı hizmetleri ve yazılım tarafında aynı ekiple ilerlersiniz.
• Belgelenmiş teslim: Yapılandırma, IP planı ve bakım takvimi kurumda kalır.

Altyapınızı birlikte değerlendirmek için sunucu hizmetleri için teklif isteyin.